Zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD) rozwija się u osób, które doświadczyły silnego, traumatycznego wydarzenia. Aby sytuacja wywołała taki stan, musi charakteryzować się nagłością i gwałtownością. Przekracza
ona naturalne zdolności adaptacyjne człowieka i wiąże się bezpośrednio z zagrożeniem lub utratą zdrowia i życia.
Wśród takich sytuacji najczęściej wymienia się katastrofy naturalne, wypadki komunikacyjne, działania wojenne
czy doświadczenie przemocy. Czasami jednak traumatyczne spustoszenie sieją zdarzenia, które z zewnątrz
nie wydają się ekstremalne. Jeśli jednak w umyśle konkretnej osoby zostały one zinterpretowane jako zagrażające bezpieczeństwu – mogą wywołać pełne spektrum objawów pourazowych.
Dla człowieka dotkniętego traumą jest to stan, w którym układ nerwowy dosłownie „utknął” w momencie zagrożenia. Mózg nie przetworzył minionego wydarzenia jako historii zakończonej. W efekcie ciało i emocje
wciąż reagują tak, jakby niebezpieczeństwo trwało “tu i teraz”. W takich momentach samodzielne poradzenie sobie z ciężarem emocjonalnym bywa niemożliwe i kluczowa staje się profesjonalna psychoterapia.
Główne objawy PTSD:
- Osoby zmagające się z traumą najczęściej doświadczają:
- Flashbacków – nagłych, niezwykle żywych wspomnień i nawracających obrazów,
- Koszmarów sennych o tematyce związanej z wydarzeniem,
- Unikania miejsc, osób i sytuacji kojarzących się z traumą,
- Nadmiernej czujności oraz permanentnego napięcia w ciele,
- Luk w pamięci (amnezji dysocjacyjnej),
- Zaburzeń nastroju oraz silnych stanów lękowych.
PTSD jednorazowe a trauma złożona (cPTSD)
W psychoterapii bardzo ważne jest rozróżnienie źródła i charakteru doświadczanego cierpienia:
PTSD (Jednorazowe): Wynika z nagłego, pojedynczego incydentu (np. napaść, wypadek samochodowy). Powoduje silny szok i dokonuje zniszczeń w konkretnym punkcie życia człowieka. W takich przypadkach skuteczna okazuje się psychoterapia indywidualna, która pomaga zintegrować to trudne doświadczenie. Może być nagłym jednorazowym wydarzeniem np. napaść, powodując szok i zniszczenia w konkretnym punkcie życia.
Złożone PTSD (cPTSD)
Jest efektem serii toksycznych zdarzeń rozciągniętych w czasie. Może to być m.in. długotrwałe życie
w przemocowym związku lub doświadczenie zaniedbania emocjonalnego i braku bezpieczeństwa w dzieciństwie.
W tym przypadku skuteczna jest psychoterapia indywidualna. Jeśli konsekwencje tych doświadczeń rzutują na Twoją obecną relację, wsparciem dla Was może być psychoterapia par. Z kolei, gdy destrukcyjne wzorce wpływają na całe ognisko domowe, warto rozważyć psychoterapię rodzinną.
Te trudne doświadczenia – nagle lub w stopniowym procesie – zmieniają strukturę osobowości. Formują nieadaptacyjny sposób postrzegania siebie, ludzi oraz otaczającego nas świata.
Co dzieje się w mózgu osoby po traumie?
Próba „wzięcia się w garść” nie działa, ponieważ trauma zmienia funkcjonowanie struktur mózgowych:
- Ciało migdałowate (Wewnętrzny Alarm): Jest stale włączone. Człowiek pozostaje w ciągłym napięciu
i wszędzie podświadomie widzi zagrożenie. - Hipokamp (Archiwum/Biblioteka): Ma ogromny problem z „zarchiwizowaniem” bolesnego wspomnienia jako bezpiecznie zakończonego i należącego do przeszłości.
- Kora przedczołowa (Logika i Racjonalność): W momentach aktywacji traumy staje się „wyłączona”.
Treści racjonalne są niedostępne, a całym zachowaniem sterują silne, pierwotne emocje.
Nasze mózgi są jednak neuroplastyczne – potrafią się regenerować i uczyć nowych, bezpiecznych reakcji. Jeśli czujesz, że nadszedł czas, aby uwolnić się od ciężaru przeszłości, umów się na konsultację w moim gabinecie
w Bielsku-Białej lub online. Razem poszukamy rozwiązań, które przywrócą Ci spokój i wewnętrzną równowagę.
