Wiele osób szukających wsparcia w kryzysie zadaje sobie pytanie: psycholog a psychoterapeuta – jaka jest różnica?
Choć oba te zawody dbają o nasze zdrowie psychiczne, pomoc i wsparcie emocjonalne, to w rzeczywistości, są różnice w ich wykonywaniu.
Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, aby wybrać formę pomocy, która najlepiej odpowiada Twoim aktualnym potrzebom. Poznaj definicje, kompetencje i nurty terapeutyczne, które pomogą Ci podjąć właściwą decyzję.
Psychologia a psychoterapia – podstawowe definicje
Aby zrozumieć różnicę między specjalistami, warto najpierw przyjrzeć się samym dziedzinom naukowej i praktycznej pomocy.
- Psychologia – to nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące ludzką psychiką oraz zachowaniami. Bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz relacje z otoczeniem. Wiedza psychologiczna jest niezbędna w diagnozie i profilaktyce zdrowia psychicznego.
- Psychoterapia – to celowe i planowane oddziaływania psychologiczne, zmierzające do złagodzenia lub usunięcia objawów zaburzenia. Jej celem jest poprawa funkcjonowania psychicznego i społecznego oraz wspieranie jednostki lub rodziny w dążeniu do zdrowia i rozwoju.
Kim jest psycholog, a kim psychoterapeuta?
Różnica tkwi przede wszystkim w wykształceniu, uprawnieniach oraz metodach pracy z pacjentem.
Kim jest psycholog?
To specjalista, który ukończył 5-letnie studia magisterskie na kierunku psychologia. Do głównych zadań psychologa należy:
- Przeprowadzanie diagnozy (np. profesjonalnymi testami psychologicznymi),
- Wydawanie opinii psychologicznych,
- Udzielanie wsparcia w trudnych sytuacjach życiowych (np. żałoba, rozstanie),
- Prowadzenie psychoedukacji, wsparcia psychologicznego.
Kim jest psychoterapeuta?
To specjalista, który oprócz wyższych studiów magisterskich (np. z psychologii, pedagogiki czy medycyny) ukończył 4-letnie lub 5-letnie podyplomowe szkolenie w konkretnym nurcie terapeutycznym.
Profesjonalny kurs zwykle jest akredytowany przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne lub Polskie Towarzystwo Psychiatryczne. Cykl takiego szkolenia obejmuje zaawansowaną wiedzę teoretyczną, własną terapię psychoterapeuty (indywidualną i grupową) oraz wieloletni proces pracy z klientem pod regularną superwizją doświadczonych specjalistów.
Dla kogo jest psychoterapia? Mit „choroby psychicznej”
Wokół psychoterapii narosło wiele mitów. Jeden z nich mówi, że jest ona przeznaczona wyłącznie dla osób chorych psychicznie. Psychoterapia nie ma za zadanie wyłącznie „leczenia psychiatrycznych dolegliwości”.
Cierpienie człowieka nie zawsze wynika z zaburzeń klinicznych. Zdrowi ludzie również miewają niezwykle trudne momenty. Kryzysy, traumy i przewlekły stres zdarzają się każdemu, a nierozwiązane i nieprzepracowane problemy z przeszłości rzucają cień na nasze dorosłe życie.
Z psychoterapii najczęściej korzystają osoby, które:
- Przeżywają nagłe kryzysy życiowe, zawodowe lub emocjonalne,
- Potrzebują głębokiej zmiany w życiu i adaptacji do nowych realiów,
- Doświadczają trudności w relacjach z innymi ludźmi, konfliktów i bolesnych doświadczeń partnerskich,
- Są w procesie reorganizacji rodziny (np. rodziny patchworkowe, kryzysy wychowawcze),
- Doświadczyły zdrady w związku lub borykają się z silnym stresem i przemocą.
Psychoterapia to proces, w którym buduje się nowe, skuteczne strategie radzenia sobie w życiu, co w kolejnym etapie pozwala prowadzić satysfakcjonujące i dobre jakościowo życie.
Jak działa psychoterapia?
Sukces w psychoterapii opiera się na relacji, w której uzdrawia rzetelny i prawdziwy dialog z klientem. To proces angażujący obie strony:
- Po stronie psychoterapeuty stoi wiedza teoretyczna, doświadczenie praktyczne, empatia, współczucie oraz umiejętne stosowanie technik terapeutycznych, superwizja,
- Po stronie klienta leży motywacja do zmian, działania i zaangażowanie w pracę nad określonym obszarem.
Zadaniem psychoterapeuty jest towarzyszenie klientowi w tej osobistej podróży. Warto podkreślić, że kierunek oraz cel tej podróży są zawsze wyznaczane przez klienta.
Najpopularniejsze nurty w psychoterapii – który wybrać?
Psychoterapeuci pracują w oparciu o różne szkoły (nurty) terapeutyczne. Oto te najczęściej wybierane:
- Nurt poznawczo-behawioralny – skupia się na analizie i zmianie myśli oraz nawyków, które wywołują trudne emocje. To praktyczna, ustrukturyzowana i czasami krótkoterminowa terapia, która często korzysta z zadań domowych i konkretnych technik radzenia sobie z problemem na co dzień.
- Nurt psychodynamiczny – koncentruje się na odkrywaniu nieświadomych mechanizmów, ukrytych wewnętrznych konfliktów oraz wpływu wczesnych doświadczeń z dzieciństwa na dorosłe życie. Pozwala zrozumieć siebie
i zredukować powtarzające się, destrukcyjne schematy. - Nurt humanistyczny (egzystencjalny) – kładzie nacisk na samorozwój, pełną akceptację siebie, wolność wyboru oraz odnajdywanie poczucia sensu. W tym nurcie mieści się m.in. terapia Gestalt, skupiająca się na doświadczaniu i świadomości „tu i teraz”.
- Nurt systemowy – analizuje pacjenta w kontekście środowiska, w którym funkcjonuje (np. rodzina, relacje partnerskie). Odkrywa mity i schematy powtarzane z pokolenia na pokolenie, które człowiek nieświadomie odtwarza. Skupia się na komunikacji i rolach, dlatego jest najczęściej wybierany podczas terapii par oraz rodzin, ale niesamowicie ułatwia także terapię indywidualną.
- Nurt ericksonowski opiera się na założeniu, że każdy człowiek posiada w sobie wszystkie zasoby i zdolności niezbędne do poradzenia sobie z trudnościami i dokonania zmiany. Terapia nie skupia się na szukaniu deficytów, lecz na odkrywaniu tego potencjału. Skupia się na przyszłości i rozwiązaniach, utylizacji. Terapeutka ericksonowska przyjmuje pacjenta w pełni z jego objawami i oporem. Wykorzystuje (utylizuje) to, z czym pacjent przychodzi – nawet trudne zachowania czy cechy są przekuwane w narzędzia służące zmianie.
- Nurt integracyjny – łączy techniki i założenia z różnych szkół terapeutycznych. Pozwala specjaliście elastycznie dostosować narzędzia bezpośrednio do zgłaszanego przez pacjenta problemu (np. łącząc podejście np. systemowo-eriksonowskie z Terapią Skoncentrowaną na Rozwiązaniach).
- Gerarld Corey ”Wszystko co najważniejsze w teorii i praktyce terapeutycznej”
- W moim gabinecie podejście integrujące nurt systemowy, eriksonowski, terapię krótkoterminową skoncentrowaną na rozwiązaniach, tworzy spójną całość zorientowaną na szybki i bezpieczny powrót pacjenta do równowagi.
